DEVEKUŞUNDA BESLENME

Enerji Kaynakları: Başlıca enerji kaynakları karbonhidrat ve (daha düşük oranda) yağlardır.

Karbonhidratlar

Devekuşları selülozun büyük bir kısmını sindirebilirler. Liflerin bakteriyel sindirimi sonucunda ortaya çıkan yağ asitleri, büyüyen devekuşlarının metabolizma enerji tüketiminin %76’sına tekabul eder. Dr Cilliers devekuşlarında   metabolik enerji değerinin tavuklardan iki kat daha yüksek olduğunu bulmuştur. Bu sonuç tavuklar için standart verilerin devekuşları için kullanılmasının yanıltıcı olduğunu göstermiştir.

Yağlar

Devekuşları kalplerinin kasılıp gevşemesi için gerekli enerjinin büyük bir kısmını yağdan temin  eder. Kroner damardaki yağ deposu ve hücre duvarlarının oluşumu için gerekli yağ çok önemlidir.

Devekuşları için gerekli metabolik enerji değerleri: (Dr. S.C. Cilliers ve Hayes)

Yaş (gün)

Büyüme (Mjul/gün)

Besleme/Bakım (Mj/gün)

Toplam Mjul/d

1-30

2,671

0,673

3,34

30-60

5,938

1,757

7,70

60-90

7,211

3,182

10,39

90-120

7,635

4,547

12,18

120-150

9,332

5,925

15,26

150-180

10,689

7,429

18,12

180-210

9,544

8,869

18,41

210-240

8,398

10,077

18,48

240-270

7,761

11,122

18,88

270-300

7,296

12,064

19,36

300-330

4,500

12,791

17,29

330-360

3,054

13,246

16,30

360-390

3,054

13,609

16,66

390-420

2,960

13,964

16,92

420-450

2,545

14,287

16,83

450-480

1,951

14,548

16,50

480-510

1,612

14,754

16,37

510-540

1,527

14,934

16,46

540-570

2,206

15,148

17,35

Tablo-1

Protein

Aşırı protein civcivlerin bağırsak florasını bozup, bağırsak iltihabına neden olabilir. Protein değeri ön-başlangıç ve başlangıç yemlerinde %18’in biraz üzerinde olmalıdır.

Devekuşlarının beslenme programında tavsiye edilen protein düzeyleri:

Rasyon

Canlı ağırlık (Kg)

% Protein

Ön-başlangıç

1-10

23

Başlangıç

10-35

20

Büyütme

35-58

15,5

Bitirme

58-80

12-14

Bitirme sonrası

80-100

10-12

Yetişkin bakım

 

10

Yumurtlama

Yumurtlama dönemi

14

Tablo-2

Mineraller:

Makro- ve mikro mineraller:  Makro mineraller: Kalsiyum, fosfor, potasyum, sodyum, Klorid’dir. Mikro mineraller ise magnezyum, manganez, çinko, demir, bakır, molibden, selenyum, iyot, kobalt ve kromdur. Bu mineraller devekuşlarının fiziksel ve metabolik fonksiyonları açısından ve büyüme ve üreme foksiyonları bakımından  çok önemlidir.

Devekuşlarının mineral ihtiyaçları (Angel et.al, 1996)

Mineral

Birim

Devekuşu

Kalsiyum: Başlangıç

                Yetişkin

%

>1,0

>2,0

Fosfor (Toplam/bitkisel değil)

%

>0,6

Sodyum

%

>0,15

Klor

%

>0,12

Potasyum

%

>0,3

Magnezyum

%

>0,07

Manganez

%

>100

Çinko

Mg/Kg

>80

Demir

Mg/Kg

>80

Bakır

Mg/Kg

>20

Selenyum

Mg/kg

>0,20

İyot

Mg/Kg

>0,4

Tablo-3

Güney Afrika Karası için önerilen makro-mineral oranları:

(Dr S.C. Cilliers ve van Schalkwyk,1994)

Rasyon

Toplam kalsiyum %

Mevcut fosfor %

T. sodyum %

Ön-başlangıç, başlangıç, büyütme

1,2-1,5

0,4-0,45

0,20-0,25

Bitirme, bitirme sonrası

0,9-1,0

0,32-0,36

0,15-0,30

Bakım

0,9-1,0

0,32-0,36

0,15-0,30

Yumurtlama

2,0-2,5

0,35-0,40

0,15-,0,25

Tablo-4

Devekuşları her kilo kuru yem karşılığında 2,1 litre su tüketirler. Beton üzerinde yetiştirilen kuşlar otlaklarda yetişenlere göre daha fazla su tüketirler.

Vitaminler

Destekleyici, düzenleyiciler: Vitaminler birçok metabolik işlemde çok önemli bir rol oynar. Stres durumunda C vitamini 1-3 g/litre dozunda devekuşunun suyuna katılabilir.

Devekuşları için önerilen vitamin desteği: (Dr. S.C. Cilliers ve van Schalkwyk,1994)

Vitamin

Ölçü

0-6 Aylık

6 Aylık-Kesimlik

Yetişkin

Vitamin A

IU

12 000 000

9 000 000

15 000 000

Vitamin D3

IU

3 000 000

2 000 000

25 000 000

Vitamin E

IU

40 000

10 000

30 000

Vitamin K3

G

3

2

3

Vitamin B1

G

3

1

2

Vitamin B2

G

8

5

8

Niyasin

G

60

50

45

Kalsiyum pantotenik asit

G

14

8

18

Vitamin B12

Mg

100

10

100

Vitamin B6

G

4

3

4

Kolin Klorid

G

500

150

500

Folik Asit

G

2

1

1

Biyotin

Mg

200

10

100

Magnezyum

G

50

-

40

Manganez

G

120

80

120

Çinko

G

80

50

90

Bakır

G

15

15

15

Iyot

G

0,5

1

1

Kobalt

G

0,1

0,3

0,1

Demir

G

35

20

35

Selenyum

G

0,3

0,15

0,3

Tablo-5

Shell grit: (Kum taşı) civcivlere verilmemelidir çünkü mineral dengesini bozup başta kemik bozulması olmak üzere çeşitli deformasyonlara neden olur. Bunun yerine sterilize kemik parçaları verilebilir. Kemikte mineral dengesi uygundur ve ayrıca %30 protein içerir. Çinko erkek devekuşlarının sperm üretiminde çok önemli bir rol oynar. Erkek kuşlara yüksek düzey kalsiyum verilmemelidir çünkü kalsiyum çinko’yu etkisiz hale getirir.

Erimeyen Taşlar: Taşlıkta sert, erimeyen taşlar, lifli besinlerin sindirimi için gereklidir.

Kuvarsit çakılı en uygun taştır. Devekuşunun tırnağının yarısı kadar olmalıdır. Bu taşlar serbest olarak bulunmalıdır. Çok küçük taşların kullanılması bağırsak sertleşmesine sebep olabilir.  Çok büyük taşlar ise mideden taşlığa geçemez.

Devekuşlarının günlük su tüketimleri: (Degen et.al.,1991)

Yaş (gün)

Canlı ağırlık (kg)

Kuş başına su (litre)

Her kg canlı ağırlık başına

35-42

4,08-6,09

0,7

1,71

70-98

16,1-28,7

1,9

0,118

126-154

40-51

3,41

0,084

182-210

61-71

4,93

0,080

226-294

86-92

4,15

0,048

322-350

97-100

3,50

0,036

Tablo-6

Devekuşları için diyet formülasyonunda kullanılan prensipler:

Devekuşlarının enerji, protein, amino asit, vitamin, iz ve mikro bileşikler gibi çeşitli besinlere ihtiyacı vardır. En az yem girdisi karşılığında en fazla vücüt ağırlığına ulaşabilmek için devekuşu diyetleri  bu besin maddeleri arasında ideal düzey ve dengeyi gerektirir.

Devekuşları için başarıyı belirleyen faktör  toplam protein değil, proteinin içindeki esansiyel amino asit oranıdır. Protein içinde esansiyel amino asitle esansiyel olmayan amino asitler arasında bir ayrım yapıyoruz. Devekuşları esansiyel olmayan amino asitlerin moleküler yapısını diğer esansiyel olmayan amino asitlere dönüştürebilir ancak kuşlara diyetleriyle tüm esansiyel olmayan amino asitleri sağlamak zorundayız.  Esansiyel amino asitlerden bazıları şöyledir: lisin, metionin, sistin, treonin, lösin, arginin ve isolösin.

Bu besinlerin herhangi birindeki dengesizlik büyüme ve verimi engelleyerek, yem ısrafına neden olur.

Devekuşlarının besin ihtiyacı vücut yapısı ve bu yapıdaki değişimlere ( tüylerin büyümesi, deri, et ve kemik yapısı, yumurta üretimi) ve besinlerdeki yapı taşlarının diyet içinde yer alıp almadığına bağlıdır. Kolaylıkla sağlanabilen serbest yem tüketimi, içinde tüm besin maddelerinin yeterli düzeyde  bulunduğu son diyet formülasyonunu belirler.

Genç kuşların ve yetişkin damızlıkların besin ihtiyaçları büyüme ve yumurtlama sürecine bağlı olarak sürekli değişmektedir. Bu nedenle büyüme ve yumurtlama sürecine göre diyet formülasyonunun değiştirilmesi gerekir. Bu, yemin en iyi şekilde değerlendirilerek optimum büyüme ve verim elde etmede büyük önem taşır.

Yoğun yetiştirme sisteminde diyet türüne göre tahmini yem tüketimi (Dr S.C. Cilliers)

Diyet Türü

Kapalı Yetiştirme Sistemi Yemleme

Ön-Başlangıç

0-2 aylık

0.8-18 kg

Dönem başına 20-30 kg

Başlangıç

2-4 aylık

18-45 kg

Dönem başına 55-60 kg

Büyütme

4-6 aylık

45-70 kg

Dönem başına 90-100 kg

Bitirme

6-10 aylık

70-95 kg

Dönem başına 230-250 kg

Bitiş Sonrası

10-12 aylık

>100 kg

Dönem başına 150-165 kg

Bitiş Sonrası

12-14 aylık

>100 kg

Dönem başına 150-165 kg

Yetişkin damızlıklar

(Yumurta sezonu)

Dönem başına 610-640 kg

Yetişkin damızlıklar

(Kızıştırma)

Dönem başına 75-80 kg

Yetişkin damızlıklar

Dinlenme dönemi

Dönem başına 230-250 kg

Tablo-7

 

www.veterinerhekim.cjb.net