|
BUZAĞI BESİ ÇEŞİTLERİ
Besi sonu canlı ağırlık dikkate
alındığında buzağı besisi iki grup altında incelenir:
-
1. Kısa Süreli Buzağı Besisi: Besi sonu
canlı ağırlığı 160 kg olana kadar sürdürülür.
-
2. Uzun Süreli Buzağı Besisi: Besi sonu
canlı ağırlığı 180-200 kg olana kadar sürdürülür.
-
Buzağı besisinde hayvan materyali olarak
daha çok etçi ve etçi-sütçü ırkların buzağılarından yararlanılır.
Erkek buzağılar bu beside ana materyaldir. Fakat damızlık dişi
buzağılardan da yararlanılır. Erkek buzağılar dişilere göre daha fazla
canlı ağırlık artışı gösterirler ve yemden daha iyi yararlanırlar. Bu
nedenle buzağı besisinde mecbur kalınmadıkça dişi buzağı kullanılmaz.
Buzağı besisinde temel amaç açık pembe renkli sığır eti ihtiyacını
karşılamaktır.
KISA SÜRELİ
BUZAĞI BESİSİ;
Buzağıların 12-13 haftalık yaşlarda 160 kg canlı ağırlığa
ulaştırılması amacıyla yapılır. Bu besi şeklinde sadece sıvı yemler
kullanılır, kaba ve konsantre yemler kullanılmaz. Kısa süreli buzağı
besisinde kullanılan yeme göre çeşitli metodlar uygulanır.
-
1. Tam yağlı sütle buzağı besisi: Diğer
buzağı besi metodlarına göre basit ve güvenli bir metod olmasına
karşın, yağlı sütün pahalı olması ve 1 kg canlı ağırlık artışı için 10
kg'ın üzerinde süt gerekmesi nedeniyle ekonomik açıdan önemini
kaybetmiştir.
-
2. Yağsız sütle buzağı besisi: Yağsız
süt ucuz olmasına karşın enerji ve yağda eriyen vitaminler yönünden
fakirdir. Şayet yağsız süt enerji (bitkisel yağ) ve yağda eriyen
vitaminler yönünden desteklenirse çok başarılı sonuçlar elde edilir ve
buzağılardan 1100-1200 gr günlük canlı ağırlık artışı elde edilebilir.
Yağsız sütle besiye alınacak buzağılar doğumdan sonra bir hafta
süreyle kolostrumla beslenir. 2. haftada yağlı süt+yağsız sütle
beslenmeye devam edilir. 3. hafta yağlı süt yavaş yavaş azaltılarak
tamamen yağsız süte geçilir.
-
3. Süt yerine geçen maddelerle (süt
ikame yemi) buzağı besisi: Yağsız süt temin edilemezse, buzağı
besisinde süt yerine geçebilen yem karmaları kullanılır. Bu karmaların
besin maddeleri miktarları yönünden normal süte benzer olması
sağlanmalıdır.
Süt ikame yemlerinin besin madde
miktarları:
-
HP = % 17-23
-
HY = % 15-30
-
HS = % 7-2
-
Ham kül en çok = % 10
-
Ca = % 7
-
P = % 7
-
Mg = 0.15
-
Na = 0.25-0.7
-
süt tozu = % 25-60
-
FE = 30 mg/Kg
-
Cu = 4-15 mg/ kg
-
Vit.A = 8000 - 10000 IU
-
Vit.D = 1250 IU
-
Vit.E = 20 IU
Süt ikame yemleri
-
Süt ikame yemine protein kaynağı olarak
soya küspesi unu gibi yemlerde katılabilir.
-
Süt ikame yemleri üretici firmanın
tavsiyeleri uyarınca ya sıcak suda eritilip 39-40 °C civarında iken
içirilir, yada ekşitilip soğuk olarak içirilir. İçirme işi emzikli
kovalar, normal kovalar, suluklar, yada otomatik yemliklerden
yararlanılarak yapılabilir.
-
Besi başlangıcında buzağılara, bir
litresinde 150-180 gr süt ikamesi bulunan karışımdan 6 litre içirilir.
Bu miktar gittikçe artırılır ve besi sonunda bir litresinde 200-250 gr
süt ikamesi bulunan karışımdan 11-16 litre kadar içirilebilir.
UZUN SÜRELİ BUZAĞI BESİSİ:
Bu besi diğer besi şekillerine
göre daha ekonomitir. Fakat et kalitesi daha düşüktür.
-
Daha uzun süre beslenerek buzağıların
besi sonu canlı ağırlıklarının 200 kg' a çıkarılması amacıyla yapılır.
Buda kullanılan yem materyaline göre; sıvı yemler ve sıvı yem + kesif
yemler ile yapılır.
-
1. Sıvı yem ile yapılan uzun süreli
besi: Buzağılar yağsız süt yada süt ikame yemiyle kısa süreli beside
olduğu gibi 150 kg'a kadar beslenirler. Daha sonra hayvanların yağsız
sütünün yada süt ikamesinin her litresine 70- 80 gr konsantre yem unu
ilave edilir. böylece buzağılar günlük yaklaşık 1400 gr canlı ağırlık
artışı sağlayarak 180 kg civarında kesime gönderilebilirler. Bu beside
de et rengi soluk rektedir.
-
2. Sıvı yemler + kesif yemlerle yapılan
uzun süreli buzağı besisi: Bu besi şeklinde sıvı yemler yanında
buzağılara konsantre yemlerde verilir.
-
Konsantre yemler, buzağı 60-80 kg canlı
ağırlığa ulaşınca alıştırılarak verilmeye başlanır. Yüz kg civarında
1-1.5 kg düzeyinde verilir. Daha sonra sıvı yemin miktarı azaltılırken
konsantre yemin miktarı artırılır. Hayvan 180 kg canlı ağılığa
ulaştığında verilen sıvı yemin miktarı yarı yarıya azalırken konsantre
yem miktarı 4 kg'a kadar çıkarılabilir. Ayrıca 100-150g kuru ot
verilmesi uygundur.
GENÇ SIĞIR BESİSİ
-
Genç sığır besisi gerek genç hayvanların
besi performansının yüksek olması gerekse besi sonunda elde edilen
etin kaliteli olması nedeniyle diğer besi şekillerine göre daha fazla
tercih edilmektedir.
-
Genç sığırlar besiye 4-5 aylıktan sonra
yani yaklaşık 125- 150 kg canlı ağırlığa ulaştıklarında alınırlar.
14-18 aylıkken yaklaşık 450-600 kg canlı ağırlığa ulaştıklarında
kesime sevk edilirler.
-
Genç sığır besisinin temel ilkeleri:
-
Vücudun bileşimi: Hayvanlar yaşlandıkça
vücudun yapı taşları olan besin maddelerinin miktarlarında değişme
olur. Hayvanlar yaşlandıkça vücuttaki yağ miktarı artar. Buna karşın
protein miktarı değişmezken su miktarı azalır.
Genç hayvanlarda görülen canlı ağırlık
artışı büyük ölçüde kas, kemik ve iç organların büyümesi şeklinde
olurken, yaşlı hayvanlarda daha çok yağ depolanması şeklinde olur.
Ayrıca hayvanların yaşları ilerleyip canlı ağırlıkları arttıkça yaşama
payı ihtiyaçları ve buna bağlı olarakta her birim ağırlık artışı için
ihtiyaç duydukları besin maddesi miktarıda artar (Yağ depolanması için
daha fazla besin maddesine ihtiyaç duyulur).
-
Beslenme düzeyinin canlı ağırlık artışı
üzerine etkisi: Irk ve cinsiyete bağlı olarak besideki genç sığırlarda
1000-1500 g/gün canlı ağırlık artışı beklenir. Canlı ağırlığı 300
kg'dan daha az olan sığırların rumenleri yeterince gelişmemiş
olduğundan istenen canlı ağırlık artışının kaba yemler kullanılarak
elde edilmesi mümkün değildir. Bu nedenle bu dönemde hayvanların,
sindirilme dereceleri daha yüksek konsantre yemlerle beslenmeleri
uygun olur. Kısacası besinin çeşitli dönemlerinde hayvanların besin
maddeleri ihtiyaçları da gözönüne alınıp farklı yemleme programları
uygulanarak optimum düzeyde canlı ağırlık artışı ve 1 kg canlı ağırlık
artışı için mümkün olduğunca az yem tüketilmesi sağlanmaya çalışılır.
-
Yapılan çalışmalar; genç erkek
sığırlardan en fazla günlük canlı ağırlık artışının 300-400 kg
ağırlıkta oldukları devrede elde edildiğini göstermiştir. 300 kg'ın
altındaki ve 400 kg'ın üzerindeki ağırlıkta günlük canlı ağırlık
artışı daha düşük düzeyde olmuştur. Bu durum besideki hayvanlara
rasyon hazırlamada gözönünde bulundurulmalıdır.
-
Besideki genç sığırların besin maddeleri
ihtiyacı; Genç hayvanların besin maddeleri ihtiyacı gelişme durumları
ırk, büyüklük, besinin yoğunluğu gibi çeşitli faktörler tarafından
etkilenir. Besideki hayvanların besin maddeleri ihtiyaçlarının
belirlenmesi besi hayvanları için rasyon hazırlama bilgisi bölümünde
bahsedilecektir.
-
GENÇ ERKEK SIĞIRLARDA BESİ METODLARI
Uygulanacak besi metodunun belirlenmeside en önemli rolü işletmede
bulunan yemler oynar. Yem yanında hayvanın ırkı, cinsiyeti, yaşı ve
pazar şartlarıda göz önünde bulundurulur.
-
Besi metodları şöyle sıralanabilir:
-
1. Entansif besi: Elde edilmek istenen
kesim ağırlığına en kısa sürede ulaşmak amacıyla konsantre yemlarle
yapılan besi metodudur. İşletmenin imkanlarına göre konsantre yemler
yanında saman, mısır silajı, fermantasyon yan ürünleri, şeker pancarı
posası gibi kaliteli yada düşük kaliteli kaba yemlerde kullanılır. Bu
şekilde hayvanlardan genetik kapasitelerinin imkan verdiği nisbette
mümkün olduğunca fazla günlük canlı ağırlık artışı elde edilebilir.
450-550 kg canlı ağırlıkta kesime sevk edilir.
-
2. Yarı entansif besi: Merası olan
işletmelerde besinin ekonomik olması amacıyla besideki hayvanlar
meraya çıkarılır. Ayrıca konsantre yemlerle yoğun şekilde beslenmeye
devam edilirler.
-
3. Ekstansif besi: Besinin yaygın bir
şekilde uygulanmasıdır. Besiye alınan hayvanlar merada ya da ahırda
600-700 g/gün canlı ağırlık artışı elde edilecek şekilde beslenirler.
Bu dönemde mümkün olduğunca meradan yararlanılarak besinin ucuza
gelmesi sağlanmaya çalışılır. Mera yoksa hayvanlar ahırda silaj, kuru
ot ve bir miktar konsantre yem ile günlük 600-700 gr canlı ağırlık
artışı sağlayacak şekilde 300-350 kg canlı ağırlık kazanıncaya kadar
beslenirler. Sonra iki üç ay süreyle entansif besiye alınıp kesime
sevk edilirler.
KASTRE EDİLMİŞ GENÇ SIĞIR
BESİSİ
DÜVE BESİSİ :
|
